SMK m. 12 ve 13 uyarınca marka başvurularında rüçhan hakkı talebinin dayanakları, şartları ve etkileri.
6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu’nun (SMK) 12. ve 13. maddeleri, Türk marka hukukunda rüçhan hakkı taleplerine ve bunların sonuçlarına ilişkin hükümler içermektedir.
İlgili SMK hükümlerine göre Türk marka hukukunda rüçhan hakkı talebinin iki ayrı dayanağı bulunmaktadır:
- Başka ülkelerde yapılan marka başvurularına dayanan rüçhan hakkı talepleri.
- Ulusal veya uluslararası sergilerde teşhire dayanan rüçhan hakkı talepleri.
SMK m. 12/1, başka ülkelerde yapılan marka başvurularına dayanan rüçhan hakkı taleplerinin kapsamını belirlemektedir. Hükme göre “Paris Sözleşmesi veya Dünya Ticaret Örgütü Kuruluş Anlaşmasına taraf devletlerden birinin vatandaşı olan ya da vatandaşı olmamakla birlikte bu devletlerden birinde yerleşik veya faal ticari faaliyette bulunan gerçek veya tüzel kişiler ya da bunların halefleri, bu devletlerden birinde yetkili mercie usulüne uygun olarak yaptıkları marka başvurusunun başvuru tarihinden itibaren altı ay içinde, Paris Sözleşmesi hükümleri çerçevesinde aynı marka ve aynı mal veya hizmetler için Türkiye’de rüçhan hakkından yararlanır. Bu süre içinde kullanılmayan rüçhan hakları düşer. Rüçhan hakkından yararlanabilmek için ilk başvurunun yapıldığı devletin yetkili merciinden rüçhan hakkı belgesinin alınması zorunludur.”
- maddenin üçüncü fıkrası ise sergilerde teşhire dayanan rüçhan hakkının kapsamını düzenlemektedir. Bu hükme göre “Türkiye’de açılan ulusal veya uluslararası sergiler ile Paris Sözleşmesine veya Dünya Ticaret Örgütü Kuruluş Anlaşmasına taraf ülkelerde açılan resmî veya resmî olarak tanınan sergilerde, tescili talep edilen markayı taşıyan mal veya hizmetleri teşhir eden ve markanın onaylanmış bir örneğini sunan 3 üncü maddede belirtilen gerçek veya tüzel kişiler, sergiden itibaren altı ay içinde aynı markanın Türkiye’de tescili için başvuruda bulunduklarında rüçhan hakkından yararlanır.”
Rüçhan hakkından yararlanabilmek için başvuru sahibinin bu talebini marka başvurusu sırasında ileri sürmesi gerekir. Türk Patent ve Marka Kurumu, başvuru sahibinin talebi olmaksızın rüçhan hakkını değerlendiremez. Kanunda öngörülen usule uygun olarak talep edilmeyen rüçhan hakları sonradan ileri sürülemez ve düşer.
Rüçhan hakkının başarıyla ileri sürülebilmesi için başvuru sahibinin ilgili mercilerden rüçhan hakkı belgesi alarak bu belgeyi Türk Patent ve Marka Kurumu’na sunması gerekir. SMK m. 13, başvuru sahibinin bu belgeyi başvuru tarihinden itibaren üç ay içinde sunmasını açıkça öngörmektedir. Aksi halde rüçhan hakkı talebi yapılmamış sayılır.
Bir marka başvurusu için aynı anda birden fazla rüçhan hakkı talep edilmesi halinde SMK m. 13’ün dördüncü fıkrası, rüçhan hakkının geçerli ilk rüçhan hakkının tarihinden itibaren başlayacağını düzenlemektedir.
Rüçhan hakkının başarıyla ileri sürülebilmesi için marka başvurusuna konu işaret ile rüçhan talebine dayanak oluşturan işaretin aynı veya ayırt edilemeyecek kadar benzer olması gerekir. Rüçhan hakkı talebi, yalnızca benzer olan ancak birbirinden ayırt edilebilen işaretlere dayandırılamaz. Bu bağlamda iki işaret arasındaki küçük farklılıklar kabul edilebilir görülmektedir.
Son olarak, başarılı bir rüçhan hakkı talebinin etkilerini düzenleyen SMK m. 12’nin altıncı fıkrasına göre rüçhan hakkına dayanılarak başvuru yapılması halinde, rüçhan tarihinden sonra üçüncü kişiler tarafından aynı veya benzer mal veya hizmetler için yapılan aynı veya ayırt edilemeyecek kadar benzer marka başvuruları Kurum tarafından reddedilir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Somut bir dosyada sonuç, olayın ayrıntılarına göre değişebilir.


